niem.Österreich ze starowysokoniemieckiego ôstarrîhhi, znaczące "imperium na wschodzie". W IX wieku terytorium było wschodnią częścią imperium Franków, a także wschodnimi rubieżami osadnictwa niemieckiego na terenach Słowian. Za czasów Karola Wielkiego i w czasie wczesnego średniowiecza tereny te nazywano marchia orientalis (Marchia Wschodnia), co w lokalnym języku przyjęto jako właśnie ôstarrîhhi. To słowo po raz pierwszy pojawia się na dokumencie z 996 roku. Nazwy Ostmark (Marchia Wschodnia) używały hitlerowskie Niemcy po aneksji Austrii.
arab.Nimsa: przypuszczalnie od słowiańskiego określenia Niemiec, poprzez język turecki.
Austria składa się z następujących 9 krajów związkowych (landów) w I rzędzie, w II rzędzie 85 powiatów (Kreis) + 15 miast (Stadt) i w III rzędzie 2368 gmin (Gemeinde). Stolica Austrii - Wiedeń - stanowi oddzielny kraj związkowy.
Park Narodowy Łęgi Naddunajskie (region: Dolna Austria) – Naddunajskie łęgi to największe tego typu tereny w Europie Środkowej. Dają schronienie blisko 5000 gatunków ptactwa, w tym wielu gatunkom ginącym. Są to także tereny rekreacyjne dla mieszkańców Wiednia. Po okolicach można wędrować pieszo lub przedzierać się łodzią przez rozlewiska. Sceneria tych wypraw jest niepowtarzalna. www.donauauen.at
Park Narodowy Wysokie Taury – Sportgastein, Austria
Park Narodowy Thayatal (region: Dolna Austria) – Dolina rzeki Thaya na północy Dolnej Austrii uważana jest za jedną z najpiękniejszych austriackich dolin, zbudowanych ze skał magmowych. Spotkać tu można wiele gatunków roślinności panońskiej. Dolina Thaya to najdalej na zachód wysunięty naturalny teren występowania wielu z nich. Wcinające się w masywy skalne kręte koryta rzek, łąki pokryte kobiercami kwiatów i strome ściany skalne to charakterystyczny krajobraz doliny. Oprócz niepowtarzalnego piękna przyrody, park ten, leżący częściowo na terenie Republiki Czeskiej, fascynuje ponadto bogactwem zamków i ruin oraz legend, krążących wokół nich. www.np-thayatal.at
Park Narodowy Gesäuse (region: Styria) – Kraina między Admont a Hieflau przecina wijąca się rzeka Enns, otoczona przez potężną ścianę lasu i porośnięte drzewami zbocza gór. Szlaki pieszych wędrówek przecinają imponujący krajobraz, który zachęca do wspinaczki, wycieczek raftingowych i pieszych wędrówek. www.nationalpark.co.at
1806 – Święte Cesarstwo Rzymskie (I Rzesza) rządzone przez Habsburgów od XIII w. zostaje rozwiązane pod presją zwycięskiego Napoleona.
1809 – Po pokoju w Schönbrunn cesarz utracił tereny północnej Galicji (Lublin, Kielce, Kraków) na rzecz Księstwa Warszawskiego oraz Dalmację i Słowenię na rzecz Cesarstwa Francji.
1859 Wojna austriacko-francuska: Bitwa pod Solferino – utrata Lombardii na rzecz Sardynii. Klęska austriacka przyczyną zjednoczenia Włoch pod berłem króla Sardynii.
od 1867 – w wyniku klęski w wojnie z Prusami nastąpiły reformy państwowe. Powstanie dualistycznej monarchii Austrii i Węgier. Austria (Przedlitawia) objęła tereny Austrii właściwej, Słowenii, Dalmacji, Czech, Moraw, Śląska, Galicji i Bukowiny. Galicja cieszyła się rozszerzoną autonomią z sejmem i rządem. Nastąpiła demokratyzacja systemu władzy w państwie.
1878 – w toku wojny rosyjsko-tureckiej, Austria rozpoczęła zbrojną okupację Bośni i Hercegowiny.
1914 – Austro-Węgry przystąpiły do wojny światowej po stronie Niemiec. Okupowały tereny Królestwa Polskiego, gdzie ustanowione zostało m.in. generał-gubernatorstwo austriackie ze stolicą w Lublinie.
1916 – śmierć Franciszka Józefa, na tron wstąpił cesarz Karol I.
1918 – plan Karla Rennera i Otto Bauera ("Zagadnienie narodowości a socjaldemokracja") utworzenia w ramach Cesarstwa Austro-Węgierskiego federacji narodów (zakończył się fiaskiem). Aurel Popovici przedstawił plan zbudowania w ramach Austrii 15 kantonów narodowościowych. Na propozycję nie godzą się głównie Węgrzy, którzy straciliby w wyniku reformy kluczową pozycję w związku z Austrią.
1918 – powstała republika z socjaldemokratą Karlem Rennerem na czele. Nastąpiło odłączenie się Węgier, Czechosłowacji (problem z Niemcami Sudeckimi) i ziem jugosłowiańskich.
1919 – Austria podpisała traktat z Saint-Germain-en-Laye, w którym zgodziła się ze stratami terytorialnymi, ograniczeniem liczby wojska oraz z zakazem połączenia się z Niemcami. Nastąpiły plebiscyty w Karyntii i w Burgenlandzie wygrane przez Austrię. Oba kraje związkowe w większości zostały przyłączone do Austrii (Karyntia powróciła, natomiast Burgenland był wcześniej terytorium węgierskim, na którym przeważała ludność niemieckojęzyczna).
1918-1922 – zabiegi Austrii o przyłączenie sie do Niemiec. Projekt ten miał poparcie socjaldemokratycznego rządu Karla Rennera, wtórował temu także obóz wszechniemiecki. Zdecydowanie przeciwni "Anschlussowi" byli chrześcijańscy demokraci, którzy opowiadali się za niezależnością Austrii. Ostatecznie sprawę uregulowało wydanie 4 października 1922 r. tzw. Protokołów Genewskich, w których mocarstwa Ententy udzieliły Austrii 650 mln złotych koron pożyczki, w celu uzdrowienia austriackiej gospodarki. W zamian Austria wyrzekła się "Anschlussu".
1929 – zawarty został układ o unii celnej, walutowej i ekonomicznej między Republiką Austrii a Niemcami (zwany "ukrytym anszlusem"), unieważniony wkrótce decyzją Rady Ligi Narodów.
1932-1938 rządy przedstawicieli Partii Chrześcijańsko-Społecznej pod wodzą Engelberta Dolffussa i Kurta von Schuschnigga. Austria próbowała opierać swe bezpieczeństwo międzynarodowe na paktach z Włochami i Wielką Brytanią. PCh-S w przeciwieństwie do narodowych socjalistów i socjaldemokratów była przeciwna Anschlussowi. Zaznaczył się silny wpływ Kościoła katolickiego na bieg spraw w kraju.
jesień 1938 – do Austrii przyłączona została część ziem sudeckich odebranych Czechosłowacji.
kwiecień 1945 – wojska radzieckie opanowały większość terytorium Austrii i zdobyły Wiedeń. Powstał rząd Karla Rennera, opierający się na koalicji socjalistów, chadeków i komunistów. Zyskał akceptację ZSRR, później także i zachodnich aliantów.
4 lipca1945 – 4 mocarstwa zawarły porozumienie w sprawie Austrii, powstała Rada Sojusznicza sprawująca władzę zwierzchnią nad krajem. Miała prawo zatwierdzić konstytucję, poza tym akceptowała (lub nie) decyzje prowizorycznego rządu i parlamentu austriackiego. Taka akceptacja wymagała zgody wszystkich 4 mocarstw.
podział Austrii na strefy okupacyjne – amerykańską, brytyjską, francuską i radziecką; Wiedeń podobnie jak Berlin podzielony na 4 sektory kontroli.
20 grudnia1945 – premier Karl Renner został wybrany na stanowisko prezydenta II Republiki, premierem został chadek Leopold Figl. Utworzył on rząd oparty na koalicji komunistów, socjalistów i chadeków (mimo iż chadecja posiada samodzielnie większość w Radzie Narodowej). Rządy socjalistyczno-chadeckie trwały do 1966 r. W 1948 r. gabinet opuścili komuniści (w wyniku protestu przeciwko planowi Marshalla).
1946 – reformy społeczne w kraju, m.in. upaństwowienie wielkich przedsiębiorstw (banki, kopalnie). Pierwsze ustawy denazyfikacyjne – obostrzone na żądanie aliantów.
1953 – zmiana szefa rządu – Leopolda Figla zastąpił Julius Raab.
kwiecień 1955 – w Moskwie kanclerz Austrii Julius Raab i minister spraw zagranicznych Leopold Figl podpisali porozumienie.
15 maja1955 – Traktat państwowy w sprawie odbudowy niezawisłej demokratycznej Austrii podpisany przez ministrów spraw zagranicznych ZSRR, Wielkiej Brytanii, USA, Francji i Austrii;
1971 – były minister spraw zagranicznych Kurt Waldheim został wybrany na sekretarza generalnego ONZ. Przedłużono jego kadencję w 1976 r.
1973 – Austria w przeciwieństwie do innych krajów Europy Zachodniej poparła w konflikcie żydowsko-arabskim Arabów, przez co naraziła się na pogorszenie stosunków z Izraelem.
1981 – Kurt Waldheim odszedł ze stanowiska sekretarza ONZ.
1983 – przegrana socjaldemokratów w wyborach. Doszło do utworzenia koalicji narodowców i socjalistów pod przywództwem Freda Sinowatza.
1986 – Kurt Waldheim został prezydentem Austrii. W 1987 r. rozpoczął się jego bojkot przez Stany Zjednoczone (ma zakaz wstępu do tego kraju, nieuchylony do dziś) oraz Izrael (wycofał swego ambasadora z Austrii). Powodem są zarzuty o udział w eksterminacji greckich Żydów podczas II wojny światowej.
1987 – po krótkotrwałej koalicji socjaldemokratów z populistami z Partii Wolnościowej powrót do idei koalicji "czerwono-czarnej". Szefem rządu został Franz Vranitzky.
1989 – rząd złożył wniosek o podjęcie negocjacji członkowskich ze wspólnotami europejskimi.
1 stycznia1995 Austria została pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Zachowała jednakże neutralność (pozostaje poza strukturami UZE). Przedstawiciel Austrii został komisarzem ds. rolnictwa w komisji Jacques'a Santera.
1997 – kanclerz Viktor Klima objął urząd. Franz Vranitzky odszedł na polityczną emeryturę.
1998 – Austria sprawowała półroczne przewodnictwo w Unii Europejskiej.
2000 – skandal międzynarodowy związany z dojściem do władzy Partii Wolnościowej Jörga Haidera jako juniorpartnera chadecji. Kanclerzem został Wolfgang Schüssel (ÖVP – Partia Ludowa). Rozpoczął się prawie roczny bojkot Austrii na forum Unii Europejskiej zakończony po opublikowaniu raportu "trzech mędrców".
1 stycznia2002 – Austria przystępuje do unii monetarnej wewnątrz Unii Europejskiej, zmiana szylinga austriackiego na euro.
2002 – kryzys rządowy w Austrii w związku z odroczeniem reformy podatkowej. Ponowne wybory do Rady Narodowej – przytłaczająca wygrana chadeków (44% głosów). Rozpoczął pracę Konwent Konstytucyjny mający za zadanie opracować nową konstytucję dla kraju (poprzednia pochodziła jeszcze z 1920 r.).
2003 – sformowanie nowego gabinetu kanclerza Schüssela.
W Austrii występuje społeczna gospodarka rynkowa. Podatki stanowią 43% PKB, co jest poziomem nieco niższym w krajach skandynawskich. PKB per capita w 2006 roku wynosiło nominalnie 38 tys. 961 dolarów, a po zmierzeniu parytetem siły nabywczej 36 tys. 031 dolarów, stawiając Austrię w światowej czołówce pod tym względem. Bezrobocie w zależności od metody liczenia wynosi 4,4% albo 6,8%. Wskaźnik Giniego, czyli poziom rozpiętości w dochodach, wynosi 29 i jest jednym z najniższych na świecie.
W najbliższych latach Austria zamierza reformować swój system edukacji na wzór istniejącego w Skandynawii. W 2008 roku w wybranych szkołach na próbę zostaną wprowadzone tamtejsze rozwiązania. Trwa również debata nad zniesieniem stosunkowo niskich opłat za studia wprowadzonych podczas ostatniej kadencji przez centroprawicową Austriacką Partię Ludową.
Chociaż Austria była i jest krajem niemieckojęzycznym, nie rozwinęła się tam nigdy poza okolicami Salzburga i krajami jej podległymi, jak Czechy, silna formacja protestancka. Cesarstwo Austriackie było jednym z fundamentów europejskiego katolicyzmu. W XVIII wieku jednak cesarz Józef II Habsburg skonfiskował część majątków kościelnych, przekazując je na szkolnictwo, wojsko i administrację, zakazał także pielgrzymek.
W 2005 roku praktykowało około 9% społeczeństwa, podczas gdy w 1995 roku praktykowało jeszcze 14% społeczeństwa. Do Kościoła katolickiego należy obecnie 68,5% społeczeństwa; resztę stanowią protestanci (4,7%), muzułmanie (4,2%), prawosławni (2,2%), wyznawcy pozostałych religii (około 3%) oraz bezwyznaniowcy (17,1%).
Austria nie jest członkiem żadnego paktu wojskowego; narzucony jej 15 maja1955 przez Wielką Brytanię, USA, ZSRR i FrancjęTraktat państwowy w sprawie odbudowy niezawisłej demokratycznej Austrii (będący traktatem mającym rangę konstytucyjną) zobowiązuje ją do zachowania "wieczystej neutralności". W obliczu konfliktów w krajach sąsiadującej byłej Jugosławii w latach 90. odzywały się w Austrii głosy, że konstytucję kraju trzeba zmienić i przystąpić do NATO. Rząd jednak nie zdecydował się na tę zmianę i państwo nadal zachowuje militarną neutralność. Austriackie siły zbrojne szkolone są na potrzeby obrony granic państwowych, wojskowa doktryna kraju nawiązuje do taktyki jeża z nastroszonymi kolcami (wykorzystywany jest tu często propagandowo kształt granic państwa, nieco podobny do skulonego zwierzęcia z ryjkiem skierowanym na zachód), a nawet nazwa produkowanych w Austrii wojskowych transporterów opancerzonych – Pandur – kojarzy się historycznie z ochroną granic.
Po wyborach parlamentarnych 01.10.2006 r. mandaty zdobyli kandydaci socjaldemokratycznej SPÖ (68), chadeckiej ÖVP (66), Zieloni (21), prawicowe FPÖ (21) oraz BZÖ (7).
28.09.2008 r. w Austrii odbyły się przedterminowe wybory. Największe poparcie zdobyli socjaldemokraci SPÖ (29,7%) oraz chadecy ÖVP (25,6%). Sukces odniosła skrajna prawica - FPÖ (18,01%) oraz BZÖ (10,88%). Na piąte miejsce przesuneli się Zieloni Die Grünen (9,79%).[1]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Austrii.
.svg&filetimestamp=20060506133855){kind=small}
.jpg&filetimestamp=20050704071243)
.png&filetimestamp=20060813132305){kind=small}
