|
Czarny_kot_(nowela) edytuj
|
Czarny kot – jest to nowela Edgara Allana Poe. Po raz pierwszy została opublikowana 19 sierpnia 1843 roku na łamach The Saturday Evening Post. Jest to psychologiczne studium winy, często łączone analitycznie z innym utworem Poe pt. Serce-oskarżycielem. W obu przypadkach, morderca skrupulatnie ukrywa swoją zbrodnie i myśli, że pozostanie bezkarny, lecz koniec końców załamuje się i ujawnia swoje przestępstwo, prześladowany przez dokuczliwe wspomnienia własnej winy.
Spis treści |
Historia prezentowana jest z perspektywy narracji pierwszoosobowej, z anonimowym narratorem. Opowiada on, że od najmłodszych lat kochał on zwierzęta. On i jego żona posiadają wiele zwierząt, włączając w to dużego czarnego kota Pluto. Narrator i zwierze są sobie wyjątkowo bliscy. Ich wspólna przyjaźń trwa kilka lat, do momentu gdy narrator popada w alkoholizm. Pewnej nocy, gdy przychodzi do domu pijany, zauważa, że kot stara się go unikać. Gdy próbuje go złapać, przestraszone zwierze gryzie go. Ten w napadzie szału chwyta go, wyciąga nóż z kieszeni i umyślnie wydłubuje kotu oko.
Od tego momentu kot ucieka z przerażeniem na widok swojego pana. Początkowo narrator ma wyrzuty sumienia i żałuje swojego okrucieństwa. Ale to uczucie szybko ustąpiło miejsca irytacji. Pewnego razu zabiera on zwierze na zewnątrz i wiesza je na drzewie, gdzie umiera. W nocy jego dom ogrania tajemniczy pożar, który zmusza narratora, jego żonę i służbę do ucieczki. Następnego dnia narrator wraca do ruin swojej posiadłości i spostrzega na jedynej ścianie, która ocalała, figurę gigantycznego kota, powieszonego na linie.
Początkowo jest on przerażony, ale stopniowo, wymyśla on logiczne wyjaśnienie do tej sytuacji i zaczyna tęsknić za Plutem. Po pewnym czasie znajduje on w tawernie podobnego kota. Ma taką samą wielkość i kolor jak Pluto, także brakuje mu jednego oka. Jedyną różnicą jest duża biała plamka na brzuchu zwierzęcia. Narrator zabiera je do domu, lecz szybko zaczyna czuć odrazę, a nawet strach do kota. Plamka na brzuchu zwierzęcia zaczyna nabierać kształtów i spostrzega on w tym obraz szubienicy. Następnie, gdy narrator i jego żona odwiedzają piwnicę w ich nowym domu, kot wchodzi po nogi swojego pana, tak, że ten niemal spada ze schodów. W napadzie szału, bierze do ręki siekierę i próbuje zabić zwierzę, lecz jego żona go powstrzymuje. Rozwścieczony wbija on ją w głowę swojej żony. Aby ukryć jej ciało, usuwa on cegły ze ściany, chowa tam zwłoki i zamurowuje całość ponownie. Gdy policja przychodzi do domu, nic nie znajduje i narrator jest wolny. Kot, którego chciał uśmiercić, przepadł. Ostatniego dnia śledztwa, towarzyszy on policji w piwnicy. Ten, pewny swojego bezpieczeństwa, komentuje solidność budynku i puka w miejsce gdzie schował ciało swojej żony. Nieludzki odgłos wypełnia wtedy pomieszczenie. Zaalarmowana policja burzy mur i znajduje ciało żony. Na jej głowie, ku przerażeniu narratora, znajduje się piszczący czarny kot. Zamurowałem potwora w mogilnej wnęce - dodaje.
Tak samo jak w noweli Serce-oskarżycielem, narrator w Czarnym kocie jest w wątpliwym stanie psychicznym. Na początku historii mówi on, że faktycznie musiałby on osiągnąć stan szaleństwa, jeśliby miał on oczekiwać od czytelnika, że ten uwierzy w historię, dając do zrozumienia, że został on już oskarżony o szaleństwo. Czarny kot zawiera twarde potępienie alkoholizmu. Czyny narratora są spowodowane działaniem alkoholu, wrogiem, który niszczy jego osobowość. W noweli da się także dostrzec skłonność do opisu zła samego w sobie. Narrator wie, że zwierzęta są niewinne, właśnie dlatego je kocha, jednak daje on się porwać i gnębić duchowi przekory, aż zabija on w afekcie swoją żonę.
Użycie motywu czarnego kota przywołuje różne przesądy, jak idea wypowiedziana z ust żony narratora, że są one wszystkie wiedźmami w przebraniu. Tytułowy kot ma nazwę Pluto po rzymskim bogu podziemi.
Czarny kot został opublikowany 19 sierpnia 1843 roku na łamach The Saturday Evening Post. W tym czasie publikacja nosiła tymczasowy tytuł United States Saturday Post. Czytelnicy zareagowali pozytywnie na nowelę, co dało początek różnym parodiom, wliczając w to The Ghost of the Grey Tadpole autorstwa Thomasa Dunna Englisha.
