Ten artykuł dotyczy stolicy Irlandii. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.|
Dublin edytuj
|
| Baile Átha Cliath, Dublin | |||
|
|||
 Nocna panorama miasta nad rzeką Liffey |
|||
| Dewiza: łac. Obedientia Civium Urbis Felicitas | |||
| Państwo |  Irlandia |
||
| hrabstwo | Baile Átha Cliath, (Dublin) | ||
| Powierzchnia | 114,99 km² | ||
| Położenie | 53° 20' N 6° 15' W |
||
| Ludność (2006) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
505 739[1] 4398 os./km² 1,661,185 |
||
| Tablice rejestracyjne | D | ||
| Miasta partnerskie |  Barcelona Budapeszt Emmetsburg Liverpool Matsue Montreal San José |
||
|
Położenie na mapie Irlandii
  Baile Átha Cliath, Dublin
|
|||
| Strona internetowa | |||
Dublin (irl. Baile Átha Cliath, IPA: [bˠalʲɛ a:ha klʲiəh]; ang. Dublin [dʌblɪn] lub [dʊblɪn]) – stolica i największe miasto Republiki Irlandii, położone w prowincji Leinster.
Położony na wschodnim wybrzeżu Irlandii, nad Morzem Irlandzkim, u ujścia rzeki Liffey (irl. An Life) do Zatoki Dublińskiej. Rzeka dzieli miasto na dwie części o zdecydowanie odmiennym charakterze: Northside oraz nowocześniejszą i bardziej zamożną Southside.
Główny ośrodek administracyjny, kulturalny, ekonomiczny i przemysłowy kraju (przemysł samochodowy, stoczniowy, włókienniczy, odzieżowy, metalowy, elektrotechniczny, spożywczy (słynny browar Guinnessa), poligraficzny, chemiczny, szklarski, papierniczy). Port morski połączony kanałami z rzeką Sionna. Port lotniczy (Dublin Airport). Miasto jest też ośrodkiem turystycznym.
Spis treści |
Archaiczna irlandzka nazwa okolic miasta – Dúbh Linn (oznaczająca "Czarny Staw") – została przez stulecia zangielszczona do współczesnej, używanej również w innych językach postaci Dublin. Natomiast współczesna irlandzka nazwa Baile Átha Cliath oznacza "Miasto Brodu z Trzcinowymi Płotami".
Spis ludności z roku 2006 podaje, że mieszkańców ścisłego centrum Dublina jest ok. 505 tys.; natomiast mieszkańców historycznego hrabstwa Dublin już ponad 1,1 mln. Wyróżnia się też region aglomeracji Dublina (Greater Dublin Area) składający się z miasta Dublin (Dublin City Council) oraz okolicznych, przyległych miast położonych jednak w innych hrabstwach (przede wszystkim South Dublin, Fingal, Dún Laoghaire-Rathdown oraz w mniejszym stopniu Kildare i Meath), które łącznie zamieszkiwało w 2006 r. ok. 1,6 mln mieszkańców. W roku 2006 szacuje się że co piąty mieszkaniec Dublina posługuje się językiem polskim jako narodowym.
Średnia temperatura w lecie w okolicach 16–20°C w zimie, w okolicach 4–7°C.
Dublin jest atrakcyjnym pod względem turystycznym miastem, decyduje o tym m.in. jego specyficzna atmosfera. Zachowało się tutaj stosunkowo niewiele starszych zabytków (sprzed XVII wieku). Jednym z nich jest Zamek Dubliński, wybudowany przez Normanów na miejscu dawnej fortyfikacji wikingów w XIII wieku. Swój obecny wygląd zawdzięcza on jednak przebudowie z XVIII wieku. W pobliżu zamku, od zachodniej strony znajduje się katedra Christchurch z 1172 roku. Powstała po wyburzeniu poprzedniej drewnianej katedry wzniesionej przez wikingów. W późniejszych wiekach popadała coraz bardziej w ruinę – dzisiejszy kształt to efekt kompleksowej renowacji i przebudowy z końca XIX wieku. Drugą katedrą w Dublinie jest katedra św. Patryka. Obie stanowią własność Kościoła Irlandii, będącego częścią wspólnoty anglikańskiej i są udostępniane dla zwiedzających po uiszczeniu opłaty.
W centrum miasta dominuje niewysoka, stosunkowo młoda zabudowa, w przeważającej mierze utrzymana w stylu gregoriańskim i neoklasycznym (XVIII w.). W kilku miejscach zachował się układ urbanistyczny z tego okresu z charakterystycznymi ceglanymi domami. Z epoki wiktoriańskiej pochodzą natomiast budynki Biblioteki Narodowej i Muzeum Narodowego na prawym brzegu Liffey. Na północ od nich, bliżej rzeki znajdują się budynki Uniwersytetu Irlandii (Trinity College), założonego w 1592 roku. Najciekawszym obiektem kompleksu jest uniwersytecka biblioteka, znana z kolekcji iluminowanych rękopisów ze słynną Księgą z Kells (Book of Kells).
Dublin jako stolica kraju i ośrodek kulturalny szczyci się dużą liczbą muzeów i galerii sztuki (35 obiektów). Najważniejszymi z nich są oddziały Muzeum Narodowego gromadzące cenne zabytki i dzieła sztuki wyspy. W głównym gmachu wystawiane są przedmioty z epoki brązu i żelaza, a także średniowieczne. W Aneksie Muzeum Narodowego znajdują się natomiast obiekty związane z obecnością wikingów na wyspie. Galerię Narodową tworzy kolekcja malarstwa irlandzkiego i europejskiego (obrazy Tycjana, Rembrandta, Caravaggia i in.). Licznie odwiedzane są również Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Hugh Lane Gallery.
W mieście nie brak również terenów rekreacyjnych. Znajdujący się na lewym brzegu rzeki, Phoenix Park jest uważany za jeden z największych parków miejskich świata (ma prawie 8 km² powierzchni). W jego obrębie znajdują się tereny sportowe, miejskie zoo oraz rezydencja prezydenta kraju jak również rezydencja ambasadora Stanów Zjednoczonych.
Region Dublina obejmuje nie tylko samo miasto, ale i jego okolice (w granicach hrabstwa). Wzdłuż wybrzeża Morza Irlandzkiego znajdują się kąpieliska: Dún Laoghaire (także przystań promowa), Dalkey, Dollymount Strand, Howth i in. Brzeg oraz wysepki Zatoki Dublińskiej są terenami, gdzie zimują gatunki ptactwa arktycznego; stanowią one cel przyjazdów miłośników obserwacji ptactwa.
Zabytki:
O'Connell Street jest najbardziej reprezentacyjną z dublińskich ulic. Upamiętnia ona nazwisko wybitnego irlandzkiego polityka i patrioty Daniela O'Connella, którego monumentalny pomnik stoi nad rzeką, u wlotu ulicy. W centralnym punkcie ulicy na środku pomiędzy dwiema jezdniami ulicy, na początku 2003 roku został ustawiony monument, zwany oficjalnie "Spire of Dublin" (Dublińska iglica). Wśród licznie zamieszkującej polonii w Dublinie, monument ten jest jednak nazywany "Szpila".
W odległości 10 kilometrów od centrum miasta znajduje się lotnisko międzynarodowe.
W Dublinie istnieje prawie 200 dziennych linii autobusowych a także 24 linie nocne obsługiwanych przez Dublin Bus oraz linie podmiejskie które obsługuje Bus Éireann.
Składa się z jednej linii (od Greystones do Howth, z rozszerzeniem do Malahide). Trwają plany, by znacznie rozszerzyć system DART. Projekt przewiduje wybudowanie tunelu pod centrum miasta, pozwalający na utworzenie dwóch oddzielnych linii. Obecnie istniejąca część, zostałaby rozdzielona w centrum i z południa skierowana na północny zachód, natomiast część północna na południowy zachód przez projektowany tunel.
Składa się z czterech linii:
w 2004 roku zostały otwarte 2 linie szybkiego tramwaju LUAS. Od 2008 roku rozpoczęto rozbudowę sieci tramwajowej. Jako pierwsze powstają odcinki będące przedłużeniem tzw. "czerwonej linii". Z jednej strony tramwaj wydłużony będzie do dublińskich doków (Docklands) a druga strona od Sandyford do Cherrywood. W trakcie realizacji są plany zakładające budowę kolejnych linii. Szacuje się, że tramwaju używa w Dublinie około 80 tys. osób dziennie. W 2006 Railway Procurement Agency ogłosiła, że Luas system osiągnął zyskowność przed planem, zaledwie po roku działania.
Przyszłość Irlandzki Rząd rozpoczął narodowy plan transportu oddając m.in. w 2007 roku tunel Dublin Port Tunnel. Szacuje się, ze koszty projektu wyniosą 34.4 miliardów euro przez następne 10 lat. Większość z nich przeznaczona zostanie na budowę siedmiu nowych linii szybkiego tramwaju Luas, dwie linie metra, nowe linie szybkiej kolei miejskiej DART oraz na główną stację tramwaju St Stephen's Green, która ma być centralnym miejscem przesiadkowym.
Zobacz także: Metro w Dublinie
Barcelona, Hiszpania Liverpool, Wielka Brytania San José, USA Budapeszt, Węgry Emmetsburg, USA Matsue, Japonia Montreal, Kanada
|
||||||||||||||||
.svg&filetimestamp=20081230001247){kind=small}
