Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.|
Dydaktyka_geografii edytuj
|
Dydaktyka geografii - jedna z dydaktyk przedmiotowych, która formułuje cele nauczania geografii, opracowuje kryteria doboru i sposoby układu treści nauczania geografii, adaptuje ogólnodydaktyczne oraz opracowuje własne metody kształcenia i środki dydaktyczne, bada różne elementy i uwarunkowania procesu nauczania-uczenia się geografii, wykrywa prawidłowości tego procesu oraz racjonalizuje jego organizację.
Początki geografii jako przedmiotu nauczania i jej dydaktyki są niejasne. Niewątpliwie są one związane z rozwojem samej geografii jako nauki. Geografii uczono prawdopodobnie już w starożytnej Grecji, ale są o tym tylko niejasne wzmianki. O jej nauczaniu wspomina Propercjusz: Zmuszają mnie do studiowania i przedstawiania świata w tablicach.
Przyjmuje się, że geografia zaczęła pojawiać się w szkołach jako dodatkowy przedmiot nauczania już w XV w., a w XVIII w. była już odrębnym przedmiotem szkolnym.
W Polsce nie ma dokładnych danych kiedy rozpoczęto nauczać geografii. Prawdopodobnie w średniowiecznych szkołach klasztornych i katedralnych uczono jej pod nazwą kosmografii i geometrii wpajając pamięciowo fragmenty wiedzy geograficznej. Regularne wykłady z zakresu kosmografii w Polsce rozpoczęły się na uniwersytecie krakowskim w latach 1493-1494. Miały one charakter prelekcji, polegających na komentowaniu dzieł starożytnych autorów - przede wszystkim Ptolemeusza. Pierwsze łacińskie podręczniki kosmografii powstały na przełomie XV/XVI w.
Pierwszym dydaktykiem geografii był czeski pedagog Jan Ámos Komenský (J.A. Komeński) (1592-1670). W dziele Wielka Dydaktyka przedstawiająca uniwersalną sztukę nauczania wszystkich wszystkiego (Didactica magna universale omnes omnia docendi artificum exhibens) opublikowanym w 1657 r. zalecał nauczanie poglądowe (za T. Campanellą) w języku ojczystym, oparte na współdziałaniu zmysłów i umysłu. J.A. Komeński uzasadnił wprowadzenie geografii do szkoły, poddając krytycznej ocenie ówczesne podręczniki i metody stosowane przy jej nauczaniu. Głosił zasadę poznawania Ziemi od najbliższej okolicy, kładł nacisk na używanie map i obrazów w przypadku kiedy nie można było pokazać w naturze rzeczy odległych. Do koncepcji J.A. Komeńskiego wracali później również Jan Jakub Rousseau, Johann Heinrich Pestalozzi i in. Myśli Komeńskiego zmierzające do zreformowania szkolnictwa w Polsce nie przyjęły się. Szkolnictwo w XVII i początkach XVIII w. upadło a wraz z nim również szkolna geografia. Jeśli uczono jej elementów w szkołach klasztornych, to zwracano głównie uwagę na głównie na tematy historyczno-polityczne np. genealogia panujących czy nazwy różnych miejscowości, które podawano pamięciowo.
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.Aktualnie obowiązująca podstawa programowa geografii (stan na sierpień 2008):
Aktualne programy nauczania geografii dopuszczone do użytku szkolnego przez Ministra Edukacji Narodowej (stan na sierpień 2008): [3];
Propozycja nowej podstawy programowej geografii mającej obowiązywać od roku szkolnego 2009/2010: [4].
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją. Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją. Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.W polskiej literaturze wyróżnia się wiele podziałów środków dydaktycznych jednak dydaktycy geografii posługują się swoją klasyfikacją środków dydaktycznych opracowaną przez S. Piskorza (1995) i zamieszczoną w Zarysie dydaktyki geografii (1995, s. 114). Podział środków dydaktycznych przedstawiony przez S. Piskorza (1995), z upływem czasu stracił na aktualności. Szczególnie daje się to zauważyć w grupie II. Przyrządy pomiarowe i urządzenia dydaktyczne, gdzie od czasu stworzenia klasyfikacji pojawiło się wiele nowych urządzeń. W tabeli poniżej przedstawiono klasyfikację środków dydaktycznych stosowanych w nauczaniu geografii wraz z propozycją ich uzupełnień. Elementy, które zostały dodane wyróżnione kursywą.
Podstawowym uzupełnieniem tej klasyfikacji jest utworzenie nowej kategorii w grupie urządzeń dydaktycznych nadając jej nazwę urządzenia interaktywne, w której została umieszczona tablica interaktywna i urządzenia z nią współpracujące. Każda z powyższych kategorii (wizualne, audytywne, audiowizualne, automatyzujące nauczanie) dla urządzeń interaktywnych jest zbyt wąska i nie odzwierciedla właściwości, które one posiadają. Główną cechą tych urządzeń jest ich interaktywność. Wychodząc z definicji interaktywności - urządzeniami interaktywnymi należy nazywać takie, które odbierając informacje od użytkownika współpracują z komputerem, reagują na nie, pozwalając na ich dowolną modyfikację oraz na bezpośrednią i sprawną ich wymianę między użytkownikiem a całym oprogramowaniem lub jego dowolną aplikacją.
| I. Pomoce dydaktyczne | II. Przyrządy pomiarowe i urządzenia dydaktyczne |
|---|---|
1. Okazy naturalne i wyroby:
okazy minerałów
okazy skał
okazy skamieniałości
okazy surowców mineralnych
próbki gleb (profile glebowe)
okazy etnograficzne
okazy roślinne
półfabrykaty i gotowe wyroby
2. Modele: globusy przystawki i pierścienie do globusów model wahadła Faucaulta horyzontarium zenitarium tellurium model współrzędnych geograficznych rzutnik kartograficzny model struktur fałdowych model struktur zrębowych modele poziomic i warstwic modele ukształtowania powierzchni terenu (mapy plastyczne) 3. Obrazy realistyczne i schematyczne: statyczne: fotografie, rysunki schema- tyczne dynamiczne: filmy, animacje, audycje telewizyjne, wideogramy 4. Obrazy symboliczne: plany mapy wielkoskalowe mapy ścienne atlasy geograficzne mapy konturowe, indukcyjne i świetlne wykresy 5. Mowa pisana: szkolny podręcznik geografii zeszyt przedmiotowy zeszyt ćwiczeń geograficzna literatura uzupełniająca tablice statystyczne 6. Multimedia: komputerowe programy edukacyjne diaporamy Internet |
1. Przyrządy pomiarowe
gnomon zegar słoneczny wskaźnik wysokości Słońca kompas i busola pochyłościomierz tyczki geodezyjne taśma miernicza niwelator szkolny łata niwelacyjna wiatromierz deszczomierz termometr barometr kwasomierz 2. Urządzenia dydaktyczne:
wizualne:
tablica ścienna
tablica magnetyczna
ekran
episkop
rzutnik do przeźroczy (diaskop)
epidiaskop
grafoskop
przeglądarka do przeźroczy
przeglądarka stereoskopowa
lupy i lornetki
aparat fotograficzny
kamera filmowa
piaskownica
audytywne: radio magnetofon gramofon odtwarzacz CD odtwarzacz Mp3 audiowizualne: projektor filmowy projektor multimedialny telewizor magnetowid wideo odtwarzacz DVD automatyzujące nauczanie: skaner drukarka kserograf maszyny dydaktyczne komputery interaktywne: tablica interaktywna tablet interaktywny panel interaktywny interaktywny system odpowiedzi warsztat pracy nauczyciela geografii i jego uczniów: gabinet geograficzny klaso-pracownia pracownia geograficzna ogródek geograficzny geograficzne systemy informacyjne (GIS) |
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.