Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony język holenderski. Zobacz też: dialekt holenderski języka niderlandzkiego.

Nederlands
Obszar	Holandia, Belgia, Surinam, Indonezja, Aruba, Antyle Holenderskie i inne
Liczba mówiących	23 miliony
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie *Języki germańskie **Języki zachodniogermańskie ***Język niderlandzki
Pismo	łacińskie
Status oficjalny
Język urzędowy	Holandia, Belgia (flamandzki), Surinam, Antyle Holenderskie, Aruba, jeden z urzędowych w Unii Europejskiej i Unii Narodów Południowoamerykańskich
Regulowany przez	Unia Języka Niderlandzkiego
Kody języka
ISO 639-1	nl
ISO 639-2	dut/nld
ISO 639-3	nld
SIL	DUT
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Niderlandzka wersja językowa (nl) Wikipedii
W Wikisłowniku: Słownik języka niderlandzkiego

Dialekty języków zachodniogermańskich w kontynentalnej Europie

Zobacz publikację na Wikibooks:
Niderlandzki

Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, na Antylach Holenderskich i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).

edytuj Klasyfikacja

edytuj Klasyfikacja genetyczna

Językiem niderlandzkim mówią ok. 23 miliony ludzi, czyli więcej niż wszystkimi językami północnogermańskimi łącznie (szwedzki - 10 mln użytkowników, norweski - 5 mln, duński - 5 mln, islandzki - 310 tysięcy).

Tak jak angielski i niemiecki, niderlandzki zalicza się do grupy języków zachodniogermańskich. Obecna forma i specyfika języka wynika z jego dolnofrankijskiego podłoża. Najsilniejsze piętno na późniejszym języku niderlandzkim odcisnęli Frankowie, germańskie plemię żyjące w delcie Renu, Mozy i Skaldy, w mniejszym stopniu inne spokrewnione z nimi plemiona - Fryzowie i Saksoni, żyjący na wschód od rzeki IJssel. Dlatego dziś stopień pokrewieństwa niderlandzkiego i niemieckiego jest relatywnie wysoki.

Razem z wysoko- i dolnoniemieckim (które nie bazują na dolnofrankijskim), niderlandzki należy do gałęzi zachodniogermańskich języków kontynentalnych. Niderlandzki oraz dolnoniemiecki posiadają niektóre cechy gałęzi języków ingweońskich (anglo-fryzyjskich). Nie jest jednak ich typowym przedstawicielem, gdyż cechy wczesnego anglo-fryzyjskiego nie występują w języku standardowym, a głównie w wariancie zachodnioflamandzkim.

edytuj Klasyfikacja strukturalna (typologia)

• kryterium fonologiczno-fonetyczne: język średnio bogaty w fonemy (jak większość języków europejskich); o akcencie dynamicznym (ekspiratorycznym), ruchomym pod względem fonetycznym, stałym pod względem morfologicznym
• kryterium morfologiczne: język silnie izolujący; posiadający mało rozbudowaną fleksję; niewiele form alternacyjnych
• kryterium syntaktyczne: język pozycyjny; o dominującym szyku SVO w zdaniu głównym, w zdaniu podrzędnym może występować inny szyk niż w zdaniu głównym; obowiązuje szyk V2 - odmienna forma czasownika pojawia się w zdaniu zawsze na drugim miejscu

edytuj Klasyfikacja funkcjonalna

Niderlandzki to język żywy, etniczny ponadnarodowy.

edytuj Występowanie

Językiem niderlandzkim posługują się głównie mieszkańcy Holandii, Belgii (Wspólnota flamandzka Belgii) i Surinamu, a także na Arubie (część Królestwa Niderlandów), północno-wschodniej Francji oraz Niemiec (przede wszystkim zachodnie pogranicze). Od roku 1980 (za Unią Języka Niderlandzkiego) mówi się o trzech odmianach niderlandzkiego: północnoniderlandzkiej (Noord-Nederlands), belgijskiej (Belgisch-Nederlands) i surinamskiej (Surinaams-Nederlands). Wiele starych dokumentów i aktów prawnych w Republice Południowej Afryki i Indonezji (wcześniej kolonia Holenderskie Indie Wschodnie) zostało sporządzonych w języku niderlandzkim, toteż ponad 10.000 studentów potrafi czytać w tym języku. W 2005 niderlandzkiego nauczało 500 wykładowców na ponad 220 uniwersytetach w 40 krajach.

edytuj Wariantywność

Językiem urzędowym m.in. w Belgii i Holandii jest niderlandzki język standardowy (Nederlandse standaardtaal), używany przede wszystkim w dużych miastach takich jak Amsterdam, Rotterdam, Haga czy Bruksela. Standaryzacją języka niderlandzkiego zajmuje się Unia Języka Niderlandzkiego, która jest wspólna dla Belgii i Holandii. Istnieje wiele wariantów i dialektów, posiadających wcześniej status odrębnego języka: brabancki (Brabants), flamandzki (Vlaams), holenderski (Hollands), limburgijski (Limburgs) etc. Za jeden z wariantów niderlandzkiego wielu językoznawców uznaje także afrikaans.

edytuj Historia

Język niderlandzki wyodrębnił się z dialektów dolnofrankońskich języka dolnoniemieckiego około 700 roku. Zaczął kształtować się w średniowieczu. Jego najstarsze pisemne zabytki pochodzą z IX wieku. Pierwszy tekst pisany w języku niderlandzkim pochodzi z 1100 roku.

edytuj Nazwa

W użyciu jest kilka korespondujących ze sobą nazw, zarówno w języku polskim, jak i w innych językach. Aktualnie w polskiej terminologii występuje tendencja do określania tego języka mianem niderlandzki, jednak powszechnie stosowana jest również nazwa język holenderski (nazwę tę zaleca np. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych, część publikacji PWN).

edytuj Afrikaans a niderlandzki

Na bazie dialektów języka niderlandzkiego wyodrębnił się język afrikaans, będący jednym z języków urzędowych w Republice Południowej Afryki, używanym przez większość europejskich osadników (zobacz Burowie).

edytuj Zobacz też

• alfabet niderlandzki
• język flamandzki
• dialekt holenderski
• język limburgijski