Marka NRD

Kod ISO 4217	DDM
Terytorium	Niemiecka Republika Demokratyczna
Podział	100 fenigów = 1 marka NRD
Symbole	DDM - marka Pf - fenig
Monety	1, 2, 5, 10, 50 (Pf) 1, 2, 5 (DDM)
Banknoty	10, 20, 50, 100 (DDM) - często używane 200, 500, (DDM) - rzadko używane
Centralny bank	Staatsbank der DDR

Marka NRD – jednostka płatnicza w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec a następnie Niemieckiej Republice Demokratycznej w latach 1948–1990. Od 1948 roku wydawana przez bank emisyjny Deutsche Notenbank a od roku 1968 przez Bank Państwowy NRD (Staatsbank der DDR). Jedna marka liczyła 100 fenigów (pfennig).

edytuj Nazwa

W historii waluty stosowane były następujące nazwy:

• Marka niemiecka Niemieckiego Banku Emisyjnego(Deutsche Mark) (DM) – od 24 lipca 1948 do 31 lipca 1964
• Marka Niemieckiego banku Emisyjnego (Mark der Deutschen Notenbank) (MDN) – od 1 sierpnia 1964 do 31 grudnia 1967
• Marka Niemieckiej Republiki Demokratycznej (również Marka NRD) (M) – od 1 stycznia 1968 do 30 czerwca 1990.

edytuj Historia

edytuj Wprowadzenie

21 lipca 1948 w zachodnich strefach okupacyjnych wprowadzono markę niemiecką zastępując Reichsmark i Rentenmark. Ta pierwsza była ciągle środkiem płatniczym w radzieckiej strefie okupacyjnej, co na dłuższą metę spowodowało inflację wywołaną przepływem bezwartościowej waluty na wschód. Jako kontrakcję władze strefy wyemitowały 23 czerwca 1948 certyfikaty zaświadczające legalność posiadanych Reichsmarek, ograniczając ich ilość do 70 marek na osobę. 24 lipca wydano nowa serię banknotów sygnowanych przez Deutsche Mark von der Deutschen Notenbank.

edytuj Lata 70.

Wprowadzenie reform konstytucyjnych w latach 1968 i 1974 oddalało Niemiecką Republikę Demokratyczną od początkowego celu ponownego zjednoczenia Niemiec. Jednym z efektów była zmiana słowa Niemcy na NRD. Zmieniono też nazwę waluty na marka NRD, a nazwę banku emisyjnego na Bank Państwowy NRD. Oficjalną nazwę Marka NRD wprowadzono 12 grudnia 1967 roku. Zwane były również markami a dla odróżnienia, markę RFN nazywano często zachodnią. Jednak monety z napisem Deutsche Mark obowiązywały w NRD do lat 80.

edytuj Monety

Monety NRD lat 70. i 80.
Grafika		nominał	Parametry			Opis			Data
Awers	Rewers		Średnica	Masa	materiał	rant	Awers	Rewers	emisji[1]	wymiany
		1 fenig	17 mm	0,75 g	aluminium Al97/Mg03	gładki	nominał	herb NRD	1 maja 1960	30 czerwca 1991
		5 fenigów	19 mm	1,10 g					15 maja 1968
		10 fenigów	21 mm	1,50 g					1 grudnia 1963
		20 fenigów	22,2 mm	5,4 g	miedź Cu63/Zn37	gładki	nominał	herb NRD	1 sierpnia 1969*	30 czerwca 1991
		50 fenigów	23 mm	2,0 g	aluminium Al97/Mg03	ząbkowany	nominał	herb NRD	1 czerwca 1958	30 czerwca 1991
		1 marka	25 mm	2,5 g		⋆ (gwiazdki)			2 lipca 1956	30 czerwca 1990
		2 marki	27 mm	3,0 g		ząbkowany			1 czerwca 1957
		5 marek	29 mm	9,7 g	Miedź Cu90/Ni10	5 MARK⋆	napis "20 lat NRD" nominał	herb NRD	25 sierpnia 1969a*	30 czerwca 1990
*z okazji 20-lecia utworzenia NRD

edytuj Banknoty

Banknoty serii z lat 1971—1985
Grafika		Nominał (w markach)	Wymiary (mm)	Kolor	Opis			Data wydruku
Awers	Rewers				Awers	Rewers	Znak wodny
		5	113 × 50	Fioletowy	Wojna chłopska w Niemczech i jej przywódca Thomas Münzer	Kombajny buraczane		1975
		10	120,5 × 53	Brązowy	Clara Zetkin - niemiecka komunistka i obrończyni praw kobiet	Młoda kobieta - inżynier za pulpitem sterowniczym		1971
		20	128 × 56	Zielony	Johann Wolfgang von Goethe	Grupa uczniów wychodzących ze szkoły	Portret Goethego	1975
		50	136 × 59	Czerwony	Fryderyk Engels, ideolog socjalizmu	Kominy wielkiego przedsiębiorstwa		1971
		100	145 × 62	Niebieski	Karol Marks, ideolog komunizmu	Ulica Unter den Linden z widokiem na Pałac Republiki. W tle wieża telewizyjna na Alexanderplatz i Czerwony Ratusz.		1975
		200	152 × 64		Rodzina z trójką dzieci na tle nowoczesnego budownictwa	Przedszkole z ośmiorgiem dzieci i wychowawczynią	Gołębie pokoju	1985*
		500	160 × 68		Herb NRD (młot, cyrkiel i wieniec zbożowy)	Budynek rady Najwyższej NRD	Herb NRD
*— nie dopuszczone do emisji

edytuj Wymienialność

Marka NRD była wewnętrzną jednostką rozliczeniową – nie była wymienialna w handlu zagranicznym ani ruchu turystycznym. Zarówno wywóz, jak i wwóz marek był zabroniony i podlegał karze. W handlu zagranicznym operowano pojęciem marki walutowej. Zagraniczne środki płatnicze nie były w NRD dopuszczone do handlu wewnętrznego. Wyjątkiem były sklepy sieci Intershop, w których można było płacić walutą wymienialną, jak również bonami (Forumscheck). Dla celów podróży do krajów demokracji ludowej dozwolona była niewielka wymiana walutowa po kursie określonym przez państwo. Podróżujący do krajów zachodnich zobowiązani byli do przymusowej wymiany z góry określonej sumy.

edytuj Siła nabywcza

10 marek (1971)

Siłę nabywczą marki NRD określić można tylko w przybliżonym zakresie ze względu na subwencjonowanie wielu dóbr konsumpcyjnych przez państwo, zwłaszcza żywności, transportu, mieszkań, a nawet książek. Na czarnym rynku 1 marka wschodnioniemiecka warta była ok. 0,2 marki zachodnioniemieckiej. Kurs oficjalny ustalony przez państwo wynosił 1:1^[2].

edytuj Przykłady cen z NRD^[3]

50 marek (1971)

• 0,05 M – bułka
• 0,20 M – opłata za list krajowy do 20 g
• 0,34 M – litr mleka pełnego
• 1,55 M – kilogram cukru
• 2,40 M – 250 g masła
• 1,50 M – litr benzyny (88 oktanów)
• 16.90 M – płyta długogrająca
• 19 M – bilet na pociąg pospieszny na odległość 200 km
• 400 M – zegarek na rękę
• 2300 M – aparat fotograficzny Practica
• 12 000 M – samochód Trabant, na zapisy, kilkanaście lat oczekiwania.

edytuj Zniszczenie banknotów

20 marek (1975)

Po zjednoczeniu Niemiec banknoty w sumie o wartości 100 miliardów marek (o objętości ok. 300 wagonów towarowych) złożono w 300-metrowym lochu w okolicy Halberstadt. Znalazły się tam również pozamonetarne środki i dokumenty rozliczeniowe – książeczki czekowe, oszczędnościowe, przewiezione eszelonem ze skarbca państwowego. Pieniądze zabezpieczono zbrojonym betonem i przykryto wapnem^[4].

W roku 2001 podano do wiadomości, że mimo zabezpieczeń dokonano włamania do bunkra i skradziono część banknotów. Postanowiono pozostałe banknoty spalić w Schoningen pod Helmstedt. Ostatnie banknoty spalono 29 czerwca 2002 r.

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Marka NRD

Przypisy