Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii jest przyznawana od 1901 roku. Jest to jedna z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie Alfreda Nobla w 1895 roku.

edytuj Lista laureatów

• 2008
  • Harald zur Hausen za odkrycie wirusa brodawczaka ludzkiego wywołującego raka szyjki macicy
  • Françoise Barré-Sinoussi i Luc Montagnier za odkrycie ludzkiego wirusa zespołu nabytego braku odporności (HIV)
• 2007 – Mario Capecchi i Oliver Smithies (USA) oraz Sir Martin Evans (Wielka Brytania)
  • za badania nad zarodkowymi komórkami macierzystymi myszy, prowadzące do genetycznych modyfikacji gryzoni i do lepszego zrozumienia roli genów;
• 2006 – Andrew Z. Fire, Craig C. Mello
  • za odkrycie mechanizmu interferencji RNA, które może mieć zastosowanie w terapii genowej
• 2005 – Barry Marshall, Robin Warren
  • za udowodnienie, że bakterie Helicobacter pylori są odpowiedzialne za chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy
• 2004 – Richard Axel, Linda B. Buck
  • za badania nad receptorami węchowymi i układem węchowym
• 2003 – Paul C. Lauterbur, Peter Mansfield
  • za odkrycia dotyczące wykorzystania rezonansu magnetycznego w medycynie (dzięki nim rozwinęły się nowoczesne metody obrazowania, był to przełom w diagnostyce medycznej i badaniach naukowych)
• 2002 – Sydney Brenner, H. Robert Horvitz, John E. Sulston
  • za odkrycia związane z procesami rozwoju organów przy udziale genów oraz procesami apoptozy (zaprogramowanej śmierci komórek)
• 2001 – Leland H. Hartwell, R. Timothy Hunt, Paul M. Nurse
  • za odkrycia kluczowych regulatorów cyklu komórkowego
• 2000 – Arvid Carlsson, Paul Greengard, Eric R. Kandel
  • za odkrycia w dziedzinie przewodzenia sygnałów w systemie nerwowym
• 1999 – Günter Blobel
  • za odkrycie sekwencji sygnałowych i lokalizacyjnych w białkach
• 1998 – Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro, Ferid Murad
  • za odkrycie roli tlenku azotu w powstawaniu chorób naczyniowo-sercowych
• 1997 – Stanley B. Prusiner
  • za badania nad prionami
• 1996 – Peter C. Doherty, Rolf M. Zinkernagel
  • za odkrycia dotyczące funkcjonowania układu odpornościowego w momencie, gdy rozpoznaje on komórki zarażone wirusem
• 1995 – Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard, Eric F. Wieschaus
  • za odkrycie roli genów homeobox kontrolujących rozwóju osobniczy muszki owocowej (Drosphilla melanogaster)
• 1994 – Alfred G. Gilman, Martin Rodbell
  • za odkrycie białek G
• 1993 – Richard J. Roberts, Phillip A. Sharp
  • za odkrycie nieciągłego charakteru struktury genów, (tzn. geny mają odcinki kodujące egzony i niekodujące introny)
• 1992 – Edmond H. Fischer, Edwin G. Krebs
• 1991 – Erwin Neher, Bert Sakmann
• 1990 – Joseph Murray, E. Donnall Thomas
• 1989 – J. Michael Bishop, Harold E. Varmus
• 1988 – James W. Black, Gertrude B. Elion, George H. Hitchings
  • za badania naukowe, które doprowadziły do powstania nowych leków przeciwnowotworowych
• 1987 – Susumu Tonegawa
  • za prace nad zmiennością przeciwciał
• 1986 – Stanley Cohen, Rita Levi-Montalcini
  • za odkrycie struktury molekularnej białkowego czynnika wzrostu komórek nerwowych (NGF)
• 1985 – Michael S. Brown, Joseph L. Goldstein
  • za odkrycia dotyczące metabolizmu cholesterolu
• 1984 – Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler, César Milstein
• 1983 – Barbara McClintock
  • za odkrycie transpozonów
• 1982 – Sune K. Bergström, Bengt I. Samuelsson, John R. Vane
  • za badania nad prostaglandynami
• 1981 – Roger W. Sperry, David H. Hubel, Torsten N. Wiesel
• 1980 – Baruj Benacerraf, Jean Dausset, George Davis Snell
• 1979 – Allan McLeod Cormack, Godfrey N. Hounsfield
• 1978 – Werner Arber, Daniel Nathans, Hamilton Othanel Smith
• 1977 – Roger Guillemin, Andrew V. Schally, Rosalyn Sussman Yalow
• 1976 – Baruch S. Blumberg, D. Carleton Gajdusek
• 1975 – David Baltimore, Renato Dulbecco, Howard Martin Temin
  • za odkrycie oddziaływań między wirusami onkogennymi a genetycznym materiałem komórki
• 1974 – Albert Claude, Christian de Duve, George Emil Palade
• 1973 – Karl von Frisch, Konrad Lorenz, Nikolaas Tinbergen
• 1972 – Gerald Edelman, Rodney Robert Porter
• 1971 – Earl Wilbur Sutherland Jr.
• 1970 – Bernard Katz, Ulf von Euler, Julius Axelrod
• 1969 – Max Delbrück, Alfred D. Hershey, Salvador E. Luria
  • za odkrycie budowy genetycznej i mechanizmu replikacji wirusów
• 1968 – Robert W. Holley, Har Gobind Khorana, Marshall Nirenberg
  • za odszyfrowanie kodu genetycznego i jego roli w syntezie białek
• 1967 – Ragnar Granit, Haldan Keffer Hartline, George Wald
• 1966 – Peyton Rous, Charles Brenton Huggins
• 1965 – François Jacob, André Lwoff, Jacques Monod
  • za odkrycie mechanizmów genetycznej kontroli działania komórek
• 1964 – Konrad Bloch, Feodor Lynen
• 1963 – John Carew Eccles, Alan Lloyd Hodgkin, Andrew Fielding Huxley
• 1962 – Francis Harry Compton Crick, James Dewey Watson, Maurice Hugh Frederick Wilkins
  • za odkrycie budowy kwasów nukleinowych i jej znaczenia dla mechanizmu przenoszenia informacji w organizmach żywych
• 1961 – Georg von Békésy
• 1960 – Frank Macfarlane Burnet, Peter Medawar
• 1959 – Severo Ochoa, Arthur Kornberg
  • za odkrycie mechanizmów syntezy kwasu rybonukleinowego (RNA) i deoksyrybonukleinowego (DNA)
• 1958 – George Wells Beadle, Edward Lawrie Tatum; Joshua Lederberg
  • za pokazanie, że geny kontrolują poszczególne etapy szlaków metabolicznych; za badania nad rekombinacją genów i organizacją materiału genetycznego w komórkach bakterii
• 1957 – Daniel Bovet
• 1956 – André Frédéric Cournand, Werner Forssmann, Dickinson W. Richards
• 1955 – Hugo Theorell
• 1954 – John Franklin Enders, Thomas Huckle Weller, Frederick Chapman Robbins
• 1953 – Hans Adolf Krebs, Fritz Albert Lipmann
• 1952 – Selman Abraham Waksman
  • za odkrycie streptomycyny
• 1951 – Max Theiler
• 1950 – Edward Calvin Kendall, Tadeus Reichstein, Philip Showalter Hench
• 1949 – Walter Rudolf Hess, Antonio Caetano De Abreu Freire Egas Moniz
• 1948 – Paul Hermann Müller
• 1947 – Carl Ferdinand Cori, Gerty Theresa Cori z domu Radnitz, Bernardo Houssay
• 1946 – Hermann Joseph Muller
  • za odkrycie, że mutacje można wywołać promieniowaniem rentgenowskim (X)
• 1945 – Alexander Fleming, Ernst Boris Chain, Sir Howard Walter Florey
• 1944 – Joseph Erlanger, Herbert Spencer Gasser
• 1943 – Henrik Dam, Edward Adelbert Doisy
• 1939 – Gerhard Domagk
• 1938 – Corneille Jean François Heymans
• 1937 – Albert von Szent-Györgyi Nagyrapolt
• 1936 – Henry Hallett Dale, Otto Loewi
• 1935 – Hans Spemann
  • za odkrycie funkcji centrów organizujących wczesny rozwój zarodkowy zwierząt
• 1934 – George Hoyt Whipple, George Minot, William Murphy
• 1933 – Thomas Hunt Morgan
  • za odkrycie funkcji chromosomów w procesie dziedziczenia – tzw. "chromosomowa teoria dziedziczenia"
• 1932 – Charles Scott Sherrington, Edgar Douglas Adrian
  • za ich odkrycia dotyczące funkcji neuronów^[1]
• 1931 – Otto Heinrich Warburg
• 1930 – Karl Landsteiner
  • za odkrycie ludzkich grup krwi^[2]
• 1929 – Christiaan Eijkman, Sir Frederick Hopkins
• 1928 – Charles Nicolle
  • za pracę nad tyfusem plamistym^[3]
• 1927 – Julius Wagner-Jauregg
• 1926 – Johannes Andreas Grib Fibiger
• 1924 – Willem Einthoven
  • za odkrycie mechanizmu elektrokardiogramu^[4]
• 1923 – Frederick Banting, John Macleod
  • za odkrycie insuliny^[5]
• 1922 – Archibald Vivian Hill, Otto Meyerhof
• 1920 – Schack August Steenberg Krogh
• 1919 – Jules Bordet
  • za jego odkrycia związane z odpornością^[6]
• 1914 – Robert Bárány
  • za pracę nad fizjologią i patologią układu przedsionkowego^[7]
• 1913 – Charles Robert Richet
  • w uznaniu jego pracy nad anafilaksją^[8]
• 1912 – Alexis Carrel
• 1911 – Allvar Gullstrand
• 1910 – Albrecht Kossel
  • za prace nad białkami
• 1909 – Emil Theodor Kocher
  • za pracę nad fizjologią, patologią i chirurgią tarczycy^[9]
• 1908 – Ilia Miecznikow, Paul Ehrlich
  • w uznaniu ich pracy nad odpornością^[10]
• 1907 – Charles Louis Alphonse Laveran
  • w uznaniu jego pracy nad rolą pierwotniaków w powodowaniu chorób^[11]
• 1906 – Camillo Golgi, Santiago Ramón y Cajal
  • w uznaniu ich pracy nad strukturą układu nerwowego^[12]
• 1905 – Robert Koch
  • za badania i odkrycia związane z gruźlicą^[13]
• 1904 – Iwan Pawłow
• 1903 – Niels Ryberg Finsen
• 1902 – Ronald Ross
  • za pracę nad malarią, w której pokazał jak dostaje się ona do organizmu i tym samym położył fundamenty pod skuteczne badania tej choroby i metody jej zwalczania^[14]
• 1901 – Emil Adolf von Behring
  • za pracę nad seroterapią, a szczególnie za jej zastosowanie przeciw błonicy, dzięki czemu otworzył nową drogę w dziedzinie nauk medycznych i tym samym umieścił w rękach lekarzy zwycięską broń w walce z chorobą i śmiercią^[15]

Przypisy

edytuj Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Komitetu Noblowskiego

p • d • e Nagrody Nobla Literatura • Fizjologia lub medycyna • Fizyka • Chemia • Nagroda Pokojowa • Nagroda im. Alfreda Nobla: Ekonomia